حجت الاسلام و المسلمین محمد دهقان از مبلّغین شهرستان آمل، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، اظهار داشت: دوران حیات حضرت علی بن الحسین زین العابدین (ع) در شرایطی ویژه و در آستانه تحولات بزرگ اجتماعی و سیاسی در جهان اسلام رخ داد.
وی افزود: بررسی دقیق نسب والا و خاندان گرانقدر ایشان، به ویژه در مورد مادر بزرگوارشان، علی رغم وجود اقوال مختلف در منابع تاریخی، در نهایت بر این حقیقت تأکید دارد که امام سجاد (ع) تجلیگاه فضایل و کمالات انسانی و خاندانی است که هم از سوی پدر به شجره طیبه نبوّت و هم از سوی مادر به فرهیختگی و شرافت متصل میشود. این تبار والا، مقدمه ای بود برای ظهور امامتی که میبایست بار سنگین هدایت امت را پس از فاجعه کربلا و در اوج خفقان و استبداد بنیامیه بر دوش کشد.
کارشناس دینی با اشاره به اقوال متعدّد درباره مادر گرامی امام سجاد (ع)، در میان مورّخان و محدثان، خاطرنشان کرد: وجود این اقوال مختل، نشان از توجه ویژه منابع اسلامی به آن امام همام دارد. نامهایی همچون شهربانو، شاهزنان، جهانبانو، سلامه، غزاله، سلافه و فاطمه در منابع مختلف آمده و البته مشهورترین قول آن است که ایشان شهربانویه دختر یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی، بودهاند.
وی ابراز کرد: این انتساب، هرچند از دیدگاه برخی محققان با پرسشها و بررسیهای تاریخی همراه است، اما در بسیار از منابع معتبر شیعی و سنی مورد اشاره قرار گرفته و حتی نقل شده که امیرالمؤمنین علی (ع) ایشان را «مریم» یا «فاطمه» نامیدند. فارغ از جزئیات تاریخی، آنچه دارای اهمیت اساسی است، شرافت ذاتی و شایستگی باطنی آن بانوی بزرگوار است که شایسته مادری برای فرزندی مانند امام سجاد (ع) بوده و امام نیز به «ابن الخیرتین» بودن خود افتخار می کردند.
حجت الاسلام و المسلمین دهقان خاطرنشان کرد: امامت امام سجاد (ع) مصادف با یکی از سختترین و بحرانیترین ادوار تاریخ شیعه بود. پس از واقعه عاشورا، رعب و وحشت فراگیر شده بود، دستگاه حکومتی بنیامیه با تمام قوا به تحریف حقایق، جعل حدیث به نفع خود و سرکوب هرگونه صدای مخالف مشغول بود و حتی جریمه شیعه بودن از جرم زندقه و کفر سنگینتر محسوب میشد. در چنین فضای خفقانآوری، امام چهارم با درایت و حکمت بی نظیر، مسئولیت خطیر حفظ و احیای مکتب تشیع را بر عهده گرفت. ایشان نمیتوانستند مانند پدر بزرگوارشان به صورت علنی و نظامی قیام کنند، لذا با انتخاب راهبرد «نهضت فرهنگی عمیق و پایدار»، پایههای فکری و اعتقادی شیعه را مستحکم کردند.
وی تصریح کرد: یکی از درخشانترین جلوههای این راهبرد، تربیت شاگردان و اصحابی است که هرکدام ستونهایی استوار در انتقال علوم اهل بیت (ع) شدند. برخلاف تصور برخی که ممکن است فکر کنند فعالیتهای امام به دلیل فشار سیاسی بسیار محدود بود، بررسی منابع رجالی و تاریخی نشان میدهد که شمار اصحاب و راویان امام سجاد (ع) قابل توجه است. فهرست بلندبالایی از نامهای بزرگی وجود دارد که از محضر آن حضرت بهره بردهاند که از میان آنان میتوان به چهرههای شاخصی همچون ابوخالد کابلی، سعید بن مسیب، سعید بن جبیر، جابر بن عبدالله انصاری، قاسم بن عوف، یحیی بن ام الطویل، حکیم بن جبیر، طاووس بن کیسان، ابوالاسود دوئلی و فرزدق شاعر اشاره کرد. این تنوع در میان اصحاب، نشان از نفوذ معنوی و علمی امام در میان گروههای مختلف جامعه دارد.
کارشناس دینی یادآور شد: در میان این جمعیت فرهیخته، برخی به عنوان اصحاب ممتاز و پیشگام معرفی شدهاند. به عنوان مثال، در روایتی از امام صادق (ع) آمده که پس از شهادت امام حسین (ع)، تنها سه نفر بر امامت امام سجاد (ع) ثابت قدم ماندند: ابوخالد کابلی، یحیی بن ام الطویل و جبیر بن مطعم. این نشاندهنده عمق فاجعه و بحران هدایت پس از عاشورا است.
وی افزود: شیخ مفید (ره) در کتاب «الاختصاص» به پنج نفر از اصحاب خاص امام اشاره کرده است. این افراد، نه تنها حاملان حدیث، که محافظان مکتب و مبلغان اندیشه ناب علوی در شهرهای مختلف مانند کوفه، بصره و مدینه بودند. آنان تحت هدایت مستقیم امام، به تبیین معارف اسلامی، تفسیر قرآن از منظر اهلبیت (ع) و روشنگری در مقابل تحریف های بنیامیه میپرداختند.
حجت الاسلام و المسلمین دهقان ابراز کرد: شخصیتهایی مانند سعید بن مسیب، که از بزرگان تابعین و از فقهای هفتگانه مدینه بود، با وجود فشارهای شدید حکومتی، هرگز بیعت با خلفای جور را نپذیرفت و همواره از امام سجاد (ع) با تعابیری بسیار احترامآمیز یاد میکرد، یا ابوخالد کابلی که از اصحاب خاص و مورد اعتماد امام بود و روایات بسیاری در فضایل اهل بیت (ع) از او نقل شده است، یحیی بن ام الطویل نیز از چهرههای برجسته و ثابتقدم در ولایت بود. این شاگردپروری نظاممند و هدفمند، زمینهساز گسترش عظیم مکتب تشیع در دوران امام باقر (ع) و امام صادق (ع) شد؛ به گونهای که شمار محدثان و فقهای شیعه از حدود ۱۳۷ نفر در زمان امام سجاد (ع) به چهار هزار نفر در عصر امام صادق (ع) رسید.
وی به نقش محوری امام سجاد (ع) در حفظ میراث دعا و مناجات اشاره کرد و یادآور شد: در کنار تربیت شاگردان، امام چهارم با تدوین و آموزش دعاهای صحیفه سجادیه، عمیقترین معارف توحیدی، اخلاقی، اجتماعی و حتی سیاسی را در قالب نیایش به جامعه انتقال دادند. این دعاها، در واقع درسنامههای عملی برای ساختن انسان متعهد، آگاه و خداپرست بود که میتوانست در سختترین شرایط، ایمان خود را حفظ کند. اصحاب امام نیز این دعاها و معارف را در جامعه نشر میدادند و بدین ترتیب، شبکه ارتباطی گسترده و مؤثری برای ترویج فرهنگ ناب اسلامی شکل گرفت.
کارشناس دینی خاطرنشان کرد: امروز بر ما است که با مطالعه زندگی و دوران امام سجاد (ع) و آشنایی با اصحاب فداکار و دانشمند ایشان، درس های بزرگی را فرابگیریم. درس پایدار ماندن بر اصول در سختترین شرایط، درس تداوم حرکت فرهنگی و علمی حتی در اوج اختناق و درس تربیت نسلهای کارآمد و متعهد، تکریم سالروز میلاد آن امام همام، بهترین فرصت برای بازخوانی رسالت ایشان و الگوگیری از روش مبارزه فرهنگی و تربیتی آن حضرت و یاران وفادارشان در عصر حاضر است. بیتردید، آشنایی با این اصحاب و نقش آنان، ما را در شناخت بهتر مسیر هدایت و تفقه در دین یاری خواهد کرد.
انتهای پیام./
نظر شما